TƯỢNG ĐỒNG CẨN ĐÁ QUÝ

Xuất hiện đầu tiên từ cách đây 2500 năm tại Ấn Độ, sau khi Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni nhập diệt, nghệ thuật Phật giáo là sự phản ánh các khái niệm trong Phật giáo dưới các hình thức khác nhau như kiến trúc, điêu khắc, hội hoạ,… Nếu Phật giáo Tiểu Thừa thường thể hiện nghệ thuật qua những kiến trúc chùa tháp mang dấu ấn đậm nét của những ngày khởi thuỷ, thì Phật giáo Đại Thừa lại chọn chế tác tượng, khắc hoạ và tôn sùng hình tướng các vị Phật và Bồ Tát làm trung tâm. Nghệ thuật chế tác tượng bắt đầu từ Ấn Độ, sau đó phát triển sang các nước Trung Á rồi đến Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam,… 

 Nghệ thuật chế tác tượng, mà đỉnh cao là chế tác tượng đồng cẩn đá quý tại các quốc gia Đông Á như Trung Quốc hay Nhật Bản từ lâu đã nổi tiếng trên khắp thế giới về mức độ tinh xảo, cầu kì cũng như khả năng chạm khắc đường nét rất khéo léo, mềm mại. Mỗi hoạ tiết hoa văn trên áo các vị Phật và Bồ Tát đều được các nghệ nhân diễn tả tỉ mỉ. Đây là một công việc không chỉ đòi hỏi trình độ tay nghề cao mà còn yêu cầu sự hiểu biết sâu rộng đối với Phật giáo mới có thể chọn lựa được những hoa văn và hoạ tiết phù hợp.

Sử dụng đồng đỏ – một chất liệu quý hiếm có độ bền vĩnh cửu theo thời gian, tích tụ nguồn năng lượng thiên nhiên qua hàng ngàn năm ngủ sâu dưới lòng đất, nghệ thuật chế tác tượng cẩn đá quý là một lĩnh vực phức tạp, kết hợp nhiều nghệ thuật truyền thống khác nhau như điêu khắc, sơn mài, chế tác vàng, bạc, đá quý và nhiều ngành thủ công mĩ nghệ khác. Trải qua hơn 10 giai đoạn từ tạo phôi, vẽ phác thảo thiên y đến mài và hoà trộn màu khoáng, thếp vàng, cẩn đá quý,… những khối kim loại cứng dần dà chuyển hoá thành hình tướng của các vị Phật và Bồ Tát, vừa uyển chuyển mềm mại trong đường nét lại vừa tôn quý thanh khiết nơi thần thái.

Có thể nói, không chất liệu nào có thể diễn tả chiều sâu thẩm mĩ cũng như thần lực uy nghi của các tôn tượng như chất liệu đồng. Tuy rằng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ những nét đặc trưng của mỗi nền văn hoá, các tôn tượng nghệ thuật đồng cẩn đá quý tại mỗi quốc gia lại mang dấu ấn riêng biệt, tuỳ thuộc vào tư duy thẩm mỹ, cách lĩnh hội đạo Phật, trình độ tay nghề và khả năng cảm thụ của mỗi nghệ nhân, duy có một điều không thay đổi chính là sự tôn nghiêm, linh thiêng và tính chất độc nhất vô nhị của mỗi tác phẩm.